Sức khỏe người cao tuổi khi giờ sinh hoạt thay đổi bất thường
Đối với người cao tuổi, những thay đổi giờ sinh hoạt như ngủ muộn, dậy sớm, ăn uống thất thường.... rất có thể dẫn tới những hậu quả sức khỏe đáng kể do cơ thể người già có khả năng điều chỉnh nhịp sinh học kém hơn, chức năng tim mạch, tiêu hóa và lưu thông máu cũng kém linh hoạt, khiến họ dễ bị ảnh hưởng bởi thói quen sinh hoạt thiếu ổn định.
Nhịp sinh học và người cao tuổi
Bất kỳ sự thay đổi nào về giờ ngủ – ăn uống – vận động đều tác động mạnh tới đồng hồ sinh học (circadian rhythm) – cơ chế điều hòa giấc ngủ, hormone, chuyển hóa và tâm trạng. Nhịp sinh học đặt nền tảng cho việc sản xuất hormone melatonin, kiểm soát giấc ngủ sâu, cũng như cortisol – hormone phản ứng với stress. Khi nhịp sinh học bị đảo lộn, người cao tuổi dễ gặp:
Mất ngủ hoặc khó vào giấc.
Ngủ không sâu.
Tỉnh dậy sớm giữa đêm.
Cảm thấy mệt mỏi cả ngày.
Điều này đặc biệt phổ biến trong và sau dịp lễ khi họ tham gia tiệc tùng, xem phim đêm, tụ họp gia đình, thăm hỏi thân nhân đến khuya.
Tại sao thay đổi giờ sinh hoạt lại ảnh hưởng tới người già?
Giấc ngủ và sức khỏe não bộ
Người cao tuổi có xu hướng ngủ ít hơn nhưng cần giấc ngủ sâu hơn để phục hồi cơ thể. Thay đổi giờ ngủ khiến melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ – sản xuất không đúng lúc, dẫn tới:
Giấc ngủ chập chờn.
Giấc ngủ không đủ.
Tăng nguy cơ rối loạn giấc ngủ mạn tính.
Giấc ngủ kém còn liên quan tới sa sút trí nhớ, giảm tập trung và gia tăng nguy cơ té ngã do buồn ngủ ban ngày.
Rối loạn tiêu hóa
Thói quen ăn uống trong dịp lễ thường thay đổi: ăn nhiều đồ chiên rán, đồ ngọt, uống trà, cà phê hoặc rượu bia không đúng giờ. Đối với người già, hệ tiêu hóa đã kém linh hoạt hơn, nên dễ gặp:
Chướng bụng, đầy hơi.
Táo bón hoặc tiêu chảy.
Khó tiêu.
Đau dạ dày hoặc trào ngược.
Thay đổi giờ ăn khiến enzyme tiêu hóa và nhu động ruột không hoạt động nhịp nhàng, khiến cơ thể phản ứng mạnh hơn.
Tăng nguy cơ bệnh mạn tính
Tim mạch
Người cao tuổi thường mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, rối loạn lipid máu. Sự thay đổi giờ sinh hoạt kéo theo stress, mất ngủ, ăn uống không kiểm soát gây áp lực lên tim mạch, dẫn tới:
Tăng huyết áp.
Nhịp tim không đều.
Đột quỵ.
Các cơn đau thắt ngực
Giấc ngủ thiếu và stress tăng cao làm kích hoạt phản ứng viêm – một yếu tố góp phần vào bệnh tim và mạch máu.
Đái tháo đường và chuyển hóa
Hệ thống điều hòa đường huyết hoạt động theo nhịp sinh học. Khi người già ăn không đúng giờ, nạp nhiều đường và chất béo, cơ thể dễ bị:
Tăng đường huyết sau ăn.
Kháng insulin.
Rối loạn mỡ máu.
Đặc biệt với người có Đái tháo đường type 2, nhịp ăn ngủ không ổn định khiến đường huyết khó kiểm soát và dễ gặp biến chứng.
Tâm lý và các rối loạn cảm xúc
Thay đổi môi trường và giờ giấc cũng góp phần tạo cảm giác:
Lo lắng
Buồn phiền
Cô đơn
Stress
Cảm xúc này có thể ảnh hưởng tới giấc ngủ và các chu trình sinh học, tạo nên vòng xoắn tâm lý – thể chất gây mệt mỏi kéo dài.
Làm gì để giảm thiểu ảnh hưởng?
Giữ giờ ngủ – dậy ổn định
Dù có tiệc tùng hay tập trung gia đình, hãy:
Cố gắng đi ngủ trước 22h.
Dậy vào giờ cố định.
Tránh sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ.
Giữ ổn định thời gian ngủ giúp nhịp sinh học phục hồi nhanh hơn.
Điều chỉnh chế độ ăn
Người già nên ưu tiên:
Ăn nhiều rau xanh, trái cây.
Hạn chế đồ chiên rán, nhiều đường.
Ăn đúng giờ, chia nhỏ bữa.
Uống đủ nước
Điều này giúp hệ tiêu hóa hoạt động đều đặn và giảm áp lực chuyển hóa.
Hoạt động thể chất nhẹ
Đi bộ, tập dưỡng sinh, yoga giúp:
Cải thiện tiêu hóa.
Giảm stress.
Cải thiện giấc ngủ.
Tăng tuần hoàn
Hoạt động nhẹ nhàng phù hợp với thể lực người cao tuổi và không nên hoạt động quá muộn.
Giảm stress và giữ tinh thần tích cực
Gia đình nên dành thời gian lắng nghe, chia sẻ với người cao tuổi, giúp họ cảm thấy:
Được quan tâm.
Hòa nhập với nhịp sinh hoạt chung.
Bớt lo âu và cô đơn
Tinh thần tích cực giúp cải thiện giấc ngủ và phản ứng cơ thể đối với stress.
Có thể bạn quan tâm:
>>> Tinh Chất Đông Trùng Bio Science Hwangje Hwangbiaek
